Διαρθρωτικά Ταμεία

ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ

Τα Διαρθρωτικά Ταμεία μαζί με το Ταμείο Συνοχής είναι οι χρηματοδοτικοί μηχανισμοί μέσω των οποίων υλοποιείται η περιφερειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕE). Βασική φιλοσοφία της οποίας είναι η μείωση των διαφορών ανάπτυξης των περιφερειών μεταξύ των κρατών μελών. Μέσα από τα Διαρθρωτικά Ταμεία διοχετεύεται οικονομική βοήθεια προς τις μειονεκτικές περιφέρειες και κοινωνικές κατηγορίες γι ατη χρηματοδότηση αναπτυξιακών προγραμμάτων και έργων οικονομικού και κοινωνικού χαρακτήρα.

Για την περίοδο 2000 - 2006, η χρηματοδότηση που διατίθεται για την περιφερειακή πολιτική ανέρχεται σε 213 δισεκατομμύρια ευρώ: 195 δισεκατομμύρια για τα Διαρθρωτικά Ταμεία και 18 δισεκατομμύρια για το Ταμείο Συνοχής. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 35%του κοινοτικού προϋπολογισμού, και αντιπροσωπεύει το δεύτερο σε μέγεθος κονδύλιο του προϋπολογισμού.

Υπάρχουν τέσσερα Διαρθρωτικά Ταμεία:

• το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) είναι το σημαντικότερο στο παρόν στάδιο. Από το 1975, χρηματοδοτεί τη δημιουργία υποδομών και την πραγματοποίηση παραγωγικών επενδύσεων που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης, ιδίως με προορισμό τις επιχειρήσεις·

• το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) ιδρύθηκε το 1958 με σκοπό την προώθηση της ένταξης ανέργων και μειονεκτουσών κατηγοριών του πληθυσμού στην αγορά εργασίας μέσω της χρηματοδότησης κυρίως δράσεων κατάρτισης·

• το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ) αποτελεί το χρηματοδοτικό μέσο της κοινής αγροτικής πολιτικής και της ανάπτυξης της υπαίθρου. Αποτελείται από δύο τμήματα: το τμήμα Προσανατολισμού, το οποίο χρηματοδοτεί δράσεις αγροτικής ανάπτυξης και ενίσχυσης των κατοίκων των αγροτικών περιοχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και το τμήμα Εγγυήσεων, το οποίο χρηματοδοτεί κυρίως τις κοινές οργανώσεις αγοράς·

• το Χρηματοδοτικό Μέσο Προσανατολισμού της Αλιείας (ΧΜΠΑ) ιδρύθηκε το 1993. Αποσκοπεί στην προσαρμογή και στον εκσυγχρονισμό των εξοπλισμών αυτού του τομέα καθώς και στη διαφοροποίηση των οικονομιών των ζωνών που εξαρτώνται από την αλιεία

Οι ενισχύσεις των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής χορηγούνται πάντοτε με τη μορφή της συγχρηματοδότησης. Το ύψος τους εξαρτάται από το επίπεδο της οικονομικής καθυστέρησης της περιφέρειας στην οποία υλοποιείται ένα πρόγραμμα και ανέρχεται κατά κανόνα στο 50 %, αν και μπορεί να φθάσει το 75 % των επιλέξιμων δαπανών στις περιφέρειες με τη μεγαλύτερη καθυστέρηση (τις λεγόμενες «περιφέρειες του στόχου 1»), ακόμη και το 85 % σε ορισμένες περιπτώσεις. Αυτό το ποσοστό μπορεί να μειωθεί σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» ή εάν ένα πρόγραμμα αποφέρει έσοδα. Βέβαια, όλα τα προγράμματα οφείλουν να τηρούν την ευρωπαϊκή νομοθεσία, κυρίως όσον αφορά τον ανταγωνισμό, το περιβάλλον και την ανάθεση των δημόσιων συμβάσεων.

Στόχοι 1, 2 και 3

Η μεταρρύθμιση των Διαρθρωτικών Ταμείων στο πλαίσιο του Προγράμματος Δράσης 2000 εστιάζει την παρέμβαση της κοινοτικής περιφερειακής πολιτικής στα κρίσιμα προβλήματα ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό, η ισχύουσα ρύθμιση προβλέπει τον καθορισμό τριών πρωταρχικών στόχων αντί των προηγουμένων έξι:

• Ο στόχος 1 υποστηρίζει την κάλυψη της οικονομικής καθυστέρησης των περιοχών που παρουσιάζουν χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Χαρακτηρίζεται ως «περιφερειακού χαρακτήρα» στο βαθμό που εφαρμόζεται σε στατιστικώς οριοθετημένα εδάφη. Είναι επιλέξιμες μόνον οι περιοχές των οποίων το κατά κεφαλή ακαθάριστο εγχώριο προϊόν είναι κατώτερο του 75% του κοινοτικού μέσου όρου.

• Ο στόχος 2 υποστηρίζει την οικονομική και κοινωνική αναδιάρθρωση των περιοχών που αντιμετωπίζουν διαρθρωτικά προβλήματα. Έχει και αυτός περιφερειακό χαρακτήρα. Η οριοθέτηση των επιλέξιμων περιοχών εξαρτάται τόσο από τα ανώτατα όρια του πληθυσμού σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο (18% του πληθυσμού της Ένωσης) όσο και από ειδικά κοινωνικοοικονομικά κριτήρια. Έχουν καθοριστεί τέσσερις κατηγορίες επιλέξιμων περιοχών: οι περιοχές που υφίστανται κοινωνικοοικονομικές μεταλλαγές στους τομείς της βιομηχανίας και των υπηρεσιών, οι αγροτικές περιοχές που παρουσιάζουν καθυστέρηση, οι αστικές περιοχές που αντιμετωπίζουν δυσκολίες και οι εξαρτώμενες από την αλιεία περιοχές που διέρχονται κρίση.

Ο στόχος 3 υποστηρίζει την αναπροσαρμογή και τον εκσυγχρονισμό των διαφόρων πολιτικών και συστημάτων εκπαίδευσης, κατάρτισης και απασχόλησης. Αποτελεί το πλαίσιο αναφοράς για το σύνολο των μέτρων που λαμβάνονται βάσει του νέου τίτλου περί απασχόλησης της συνθήκης του Άμστερνταμ και της αντίστοιχης ευρωπαϊκής στρατηγικής. Ο στόχος 3 δεν έχει περιφερειακό χαρακτήρα: όλες οι περιοχές εκτός του στόχου 1 είναι επιλέξιμες.